بعد از پایان دوره ارتودنسی و برداشتن براکتها، بسیاری از بیماران تصور میکنند که درمان تمام شده است. اما حقیقت این است که مهمترین مرحله ارتودنسی تازه آغاز میشود: مرحله نگهداری.
در این مرحله، وسیلهای به نام ریتینر (Retainer) یا نگهدارنده ارتودنسی نقش اصلی را بر عهده دارد.
در این مقاله، به صورت کامل و علمی بررسی میکنیم که ریتینر چیست، چرا استفاده از آن ضروری است، چه انواعی دارد و تا چه زمانی باید استفاده شود.
ریتینر ارتودنسی چیست؟
ریتینر وسیلهای است که بعد از پایان دوره ارتودنسی استفاده میشود تا دندانها در موقعیت جدید خود ثابت بمانند.
در طول درمان، دندانها توسط براکتها یا پلاکها به موقعیت صحیح حرکت داده میشوند، اما بافتهای اطراف دندان استخوان، لثهها و لیگامانها هنوز ثبات کامل پیدا نکردهاند. به همین دلیل، دندانها تمایل دارند به جای اولیه خود برگردند.
ریتینر مانند یک تضمینکننده است تا نتایج درمان ارتودنسی حفظ شود و دندانها دوباره نامرتب نشوند.
چرا استفاده از ریتینر ضروری است؟
استفاده از ریتینر یک توصیه اختیاری نیست؛ بلکه اصل اساسی موفقیت درمان ارتودنسی است.
۱. جلوگیری از بازگشت دندانها (Relapse)
پس از ارتودنسی، دندانها در وضعیت جدیدشان ناپایدار هستند و احتمال دارد طی هفتهها یا ماههای اول، دوباره جابهجا شوند. ریتینر این حرکت ناخواسته را مهار میکند.
۲. فرصت برای شکلگیری استخوان جدید
استخوان باید اطراف ریشه دندان دوباره تشکیل شود. این فرآیند زمانبر است و بدون ریتینر احتمال بازگشت دندانها بالا میرود.
۳. هماهنگی عضلات و عادات دهانی
زبان، عضلات گونه و لبها طی سالها به وضعیت قدیمی دندانها عادت کردهاند. ریتینر کمک میکند این عضلات به شرایط جدید سازگار شوند.
۴. تکمیل نتیجه نهایی و حفظ زیبایی لبخند
تمام زحمات و زمان و هزینه درمان بدون نگهدارنده ممکن است هدر برود. ریتینر تضمین میکند لبخند صاف و مرتب، ماندگار بماند.
انواع ریتینر ارتودنسی
ریتینرها در دو گروه اصلی قرار میگیرند: ثابت و متحرک. انتخاب نوع مناسب، به وضعیت دندانها و نظر متخصص ارتودنسی بستگی دارد.
۱. ریتینر ثابت
ریتینر ثابت از یک سیم نازک تشکیل شده که به پشت دندانهای جلویی چسبانده میشود.
این نوع نگهدارنده دائماً در دهان قرار دارد و بیمار آن را خارج نمیکند.
مزایا
-
عدم نیاز به یادآوری استفاده
-
ثابتترین روش برای جلوگیری از بازگشت دندانها
-
نامرئی و قابلمشاهده نیست
معایب
-
نیاز به دقت بیشتر در بهداشت دهان
-
احتمال تجمع پلاک در نواحی نزدیک به سیم
-
نیاز به بررسی دورهای توسط متخصص
2. ریتینر متحرک
ریتینرهای متحرک انواعی مختلف دارند و از دهان قابل خارج شدن هستند.
الف) ریتینر پلاستیکی شفاف (Essix)
شکل یک پلاک شفاف دارد و روی دندانها قرار میگیرد.
مزایا:
-
بسیار زیبا و نامحسوس
-
سبک و راحت
-
پوشش کامل دندانها
معایب:
-
ممکن است پس از مدتی دچار شکستگی شود
-
نیاز به مراقبت و نگهداری بیشتر
ب) ریتینر هاولی (Hawley)
ترکیبی از آکریلیک + سیم فلزی است.
مزایا:
-
ساختار مقاوم و بادوام
-
امکان تنظیم توسط متخصص
-
تهویه بهتر برای دندانها
معایب:
-
ظاهر کمتر ظریف نسبت به مدل شفاف
-
احتمال تأثیر جزئی بر گفتار در روزهای اول
مدت زمان استفاده از ریتینر
هیچ مدتزمان ثابتی برای همه بیماران وجود ندارد، اما به طور کلی:
مرحله اول (۳ تا ۶ ماه اولیه):
استفاده تماموقت توصیه میشود.
مرحله دوم (۶ ماه تا ۲ سال):
معمولاً فقط هنگام خواب و شبها.
مرحله سوم (بلندمدت):
بسته به وضعیت دندان، برخی بیماران باید سالها شبها از ریتینر استفاده کنند.
تنها متخصص ارتودنسی میتواند بهترین برنامه را تعیین کند.
مراقبتهای لازم برای ریتینر
۱. شستوشوی روزانه
ریتینر متحرک را با آب ولرم و مسواک نرم تمیز کنید.
2. دوری از گرما
آب داغ یا قرار دادن دستگاه در محیط گرم باعث تغییر شکل پلاستیک میشود.
3. استفاده از جعبه مخصوص
ریتینر متحرک باید همیشه در جعبه نگهداری شود تا گم یا شکسته نشود.
4. رعایت بهداشت دهان
در صورت داشتن ریتینر ثابت، نخدندان و مسواک بیندندانی ضروری است.
5. معاینههای دورهای
متخصص وضعیت دستگاه و دندانها را بررسی و در صورت نیاز تنظیم انجام میدهد.
اگر ریتینر استفاده نشود چه میشود؟
-
دندانها به مرور جابهجا میشوند
-
ممکن است نظم ایجادشده از بین برود
-
احتمال نیاز به ارتودنسی مجدد وجود دارد
-
هزینه و زمان درمان قبلی بینتیجه میشود
استفاده نکردن از ریتینر یکی از شایعترین دلایل بازگشت ارتودنسی است.
جمعبندی
ریتینر یا نگهدارنده ارتودنسی یکی از مهمترین بخشهای درمان ارتودنسی است. این وسیله به تثبیت دندانها، جلوگیری از بازگشت، و ماندگاری زیبایی لبخند کمک میکند. نوع ریتینر و مدت زمان استفاده برای هر شخص متفاوت است و باید دقیقاً طبق نظر متخصص ارتودنسی انجام شود.
برای بیماران دکتر برهمن سبزواری نیز استفاده از ریتینر بخش استاندارد و ضروری برنامه درمانی است تا نتایج ارتودنسی، سالها پایدار و زیبایی لبخند حفظ شود.
